Meme Kanseri Risk Faktörleri
Meme kanseri, kadınlarda en yaygın kanser türlerinden biri olup dünya genelinde milyonlarca kadını etkilemektedir. Meme kanseri, genetik faktörlerin yanı sıra çevresel ve yaşam tarzı faktörleriyle de ilişkilidir.
Cinsiyet ve Yaş: Meme kanseri, kadınlarda erkeklere kıyasla çok daha yaygındır. Ayrıca, yaşın ilerlemesiyle birlikte meme kanseri riski artar. 50 yaşın üzerindeki kadınlar, meme kanseri açısından daha yüksek risk altındadır.
Aile Geçmişi: Ailede birinci derece yakınlarında (anne, kız kardeş, kız çocuk) meme kanseri olan kadınlar, meme kanseri riski taşıma olasılığı açısından dikkatli olmalıdır. Ailede meme kanseri öyküsü olan kadınlar, genetik danışmanlık alarak kalıtsal meme kanseri riskini değerlendirebilirler.
BRCA Gen Mutasyonları: BRCA1 ve BRCA2 adı verilen genlerde meydana gelen mutasyonlar, meme kanseri riskini artırır.
Meme Kanseri Öyküsü: Daha önce bir meme kanseri teşhisi konulmuş kadınlar, diğer kadınlara göre meme kanseri riski açısından daha yüksek risk altındadır.
Yüksek Dozda Radyasyon Maruziyeti: Genç yaşlarda yüksek dozda radyasyona maruz kalmak, meme kanseri riskini artırabilir. Özellikle çocukluk ve gençlik döneminde yapılan göğüs duvarına radyoterapi tedavisi, uzun vadede meme kanseri riskini artırabilir.
Hormon Tedavisi ve Doğum Kontrol Hapları: Uzun süreli hormon tedavisi veya doğum kontrol hapları kullanımı, meme kanseri riskini artırabilir.
Alkol Tüketimi: Düzenli ve aşırı alkol tüketimi, meme kanseri riskini artırabilir. Bu nedenle, alkol tüketimini sınırlamak veya mümkünse bırakmak sağlığınız açısından faydalı olacaktır.
Obezite ve Sedanter Yaşam Tarzı: Obezite ve düşük fiziksel aktivite düzeyi, meme kanseri riskini artıran faktörler arasındadır. Sağlıklı bir kiloyu korumak ve düzenli egzersiz yapmak önemlidir.
Menopoz Durumu: Menopoza geç giriş meme kanseri riskini artırabilir.
Hormonlu Gıdalar ve Kimyasal Maruziyet: Hormonlu gıdaların tüketimi ve bazı endüstriyel kimyasallara maruz kalma, meme kanseri riskini artırabilecek çevresel faktörler arasındadır.
Unutmayın ki, meme kanseri risk faktörleri her kadında farklılık gösterebilir ve tek bir faktörün varlığı meme kanseri olacağı anlamına gelmez. Ancak, risk faktörlerini bilmek ve bilinçli sağlık seçimleri yapmak, kanseri erken teşhis etme ve tedavi şansını artırabilir.
Belirtiler
Risk faktörü taşımak meme kanseri geliştireceğiniz anlamına gelmez; birçok kadında hiçbir risk faktörü olmadan da hastalık görülebilir. Bu nedenle risk altındaki kişilerde dikkat edilecek bulgular herkes için geçerli olanlarla aynıdır:
- Memede veya koltuk altında yeni ele gelen kitle ya da sertlik
- Meme başında çekilme veya akıntı, özellikle tek taraflı ya da kanlı akıntı
- Meme derisinde kızarıklık, çökme veya portakal kabuğu görünümü
- Memenin boyut ya da şeklinde tek taraflı değişiklik
Bu bulgulardan birini fark ettiğinizde, planlı kontrol tarihini beklemeden bir meme hastalıkları uzmanına başvurmanız uygundur. Ailenizde meme kanseri öyküsü varsa değişiklikleri daha yakından izlemek ve başvuruyu ertelememek özellikle önemlidir.
Tanı
Bireysel kanser riskini güvenilir biçimde tahmin edebilmek için yaşınız, aile öykünüz, geçirdiğiniz meme biyopsileri, göğüs bölgesine radyoterapi öyküsü, hormon kullanımı ve doğum öykünüz birlikte değerlendirilir. Aile öyküsü belirgin ise genetik danışmanlık, BRCA gibi genlerin incelenmesi açısından yol gösterebilir.
- Yaşa ve riske uygun aralıklarla klinik meme muayenesi
- Yaşa göre mamografi; yoğun meme dokusunda ek ultrason
- Çok yüksek riskli seçilmiş kişilerde, hekim önerisiyle meme MR incelemesi
Tarama programının başlangıç yaşı ve sıklığı kişiden kişiye değişir; bu planı hekiminizle birlikte belirlemek gerekir.
Tedavi
Her risk faktörü değiştirilemez, ancak bir bölümü yaşam tarzıyla azaltılabilir. Hekimler genel olarak şunları önerir:
- Alkol tüketimini sınırlamak veya bırakmak
- Sağlıklı kiloyu korumak ve düzenli fiziksel aktivite yapmak
- Hormon tedavisini yalnızca gerçekten gerekli olduğunda ve en kısa süreyle kullanmak
- Önerilen izlem ve taramaları aksatmamak
Riski belirgin yüksek olan kişilerde, kişiye özel olarak yakın izlem, ilaçla risk azaltma ya da seçilmiş durumlarda risk azaltıcı cerrahi gibi seçenekler görüşülebilir. Bu kararlar yaş, aile öyküsü ve genel sağlık durumuna göre değişir. Hangi yaklaşımın size uygun olduğuna yalnızca sizi muayene eden hekim ile birlikte karar verilebilir.
