Meme cerrahisi, meme hastalıklarının tanısında ve tedavisinde kullanılan ameliyatları kapsar. Meme kanserinde amaç hastalığı güvenle çıkarırken memenin görünümünü ve işlevini mümkün olduğunca korumak, iyi huylu durumlarda ise gereksiz müdahaleden kaçınarak şikâyeti gidermektir. Prof. Dr. Müjgan Çalışkan Evren genel cerrahi profesörü ve onkoplastik meme cerrahtır; meme bilimi alanındaki yüksek lisansını Milano Üniversitesi'nde tamamlamıştır. Tedavi planı; hastalığın türüne, evresine, kişinin yaşına, genel sağlık durumuna ve beklentilerine göre, ilgili uzmanlıklarla birlikte, sizinle konuşularak hazırlanır ve gerektiğinde yeniden gözden geçirilir.
Bu sayfa, onkoplastik yaklaşımdan meme koruyucu cerrahiye, mastektomiden koltuk altı yönetimine, rekonstrüksiyondan ameliyat sonrası takibe kadar temel başlıkları genel hatlarıyla özetler. Burada yer alan bilgiler genel niteliktedir ve bir muayenenin yerini tutmaz; kişiye özgü karar, muayene, görüntüleme ve patoloji sonuçlarının hekim tarafından birlikte değerlendirilmesiyle verilir.
Onkoplastik yaklaşım nedir?
Onkoplastik cerrahi, meme kanserinin güvenli biçimde çıkarılmasını plastik cerrahi ilkeleriyle birleştiren bir yaklaşımdır. Amaç, tümörü onkolojik kurallara uygun biçimde, yeterli sağlam doku payıyla almak ve aynı ameliyat içinde memenin şeklini, simetrisini ve doğal görünümünü mümkün olduğunca korumaktır.
Bu yaklaşımda meme dokusu yeniden düzenlenir, gerektiğinde simetri için karşı memeye müdahale planlanır. Tedavi, genel cerrahi ve meme cerrahisi deneyimi olan bir hekim tarafından, radyoloji, patoloji ve onkoloji ekibiyle birlikte planlanır. Hangi tekniğin uygun olduğu; tümörün özelliklerine, meme yapısına ve kişinin beklentisine göre hekim muayenesi sonrasında belirlenir.
Meme koruyucu cerrahi
Meme koruyucu cerrahide yalnızca tümör ve çevresindeki güvenli doku payı çıkarılır; meme büyük oranda korunur. Uygun hastalarda, ardından uygulanan radyoterapi ile birlikte meme kanserinde kabul görmüş bir seçenektir.
- Tümörün meme hacmine oranı ve konumu önemlidir.
- Memede birden fazla geniş alanın tutulması ya da radyoterapi uygulanamaması uygunluğu sınırlayabilir.
- Çıkarılan doku patolojik olarak incelenir; kenarlarda tümör saptanırsa ek cerrahi gerekebilir.
Ayrıntılar için meme koruyucu cerrahi sayfasına, ameliyat sonrası tamamlayıcı tedavi için radyoterapi sayfasına bakabilirsiniz. Uygunluk her hastada ayrı değerlendirilir.
Mastektomi ve risk azaltıcı cerrahi
Mastektomi, meme dokusunun tamamının çıkarılmasıdır. Meme koruyucu cerrahinin uygun olmadığı durumlarda ya da kişinin tercihi doğrultusunda gündeme gelir. Cilt ve meme başı korunan teknikler seçilmiş olgularda mümkün olabilir; bu karar tümörün yeri ve yayılımına bağlıdır.
Risk azaltıcı cerrahi ise kanser gelişme olasılığı yüksek olan, örneğin güçlü aile öyküsü veya belirli genetik değişiklik taşıyan kişilerde düşünülen önleyici bir ameliyattır. Kanser riskini azaltır ancak ortadan kaldırmaz. Karar; genetik danışmanlık, risk değerlendirmesi ve ayrıntılı bilgilendirmeden sonra verilmelidir. Konuyla ilgili mastektomi ve risk azaltıcı cerrahi sayfalarını inceleyebilirsiniz.
Koltuk altı yönetimi
Meme kanserinde koltuk altı lenf nodlarının durumu hastalığın evrelenmesi ve tedavi planı için önemlidir. Klinik ve görüntüleme bulguları lenf nodu tutulumu düşündürmüyorsa genellikle sentinel lenf nodu biyopsisi tercih edilir. Bu yöntemde, meme bölgesinden ilk drene olan bir veya birkaç lenf nodu çıkarılıp incelenir; böylece tüm koltuk altı yağ dokusunun alınması çoğu zaman gerekmez.
Tutulum kanıtlandığında ya da belirli durumlarda aksiller lenf nodu diseksiyonu gündeme gelebilir. Amaç, kol şişliği (lenfödem) ve his kaybı riskini gereksiz yere artırmadan doğru bilgiyi elde etmektir. Hangi yöntemin uygun olduğuna ekip birlikte karar verir.
Meme rekonstrüksiyonu
Rekonstrüksiyon, mastektomi sonrasında ya da büyük doku kaybı olan meme koruyucu ameliyatlarda memenin yeniden oluşturulmasıdır. Mastektomi ile aynı seansta (erken) veya tedaviler tamamlandıktan sonra (geç) yapılabilir; zamanlama, gerekecek ek tedavilere ve kişinin durumuna göre belirlenir.
- İmplant ile rekonstrüksiyon: silikon veya benzeri protezle meme hacmi oluşturulur; genellikle daha kısa ameliyat süresi gerektirir.
- Otolog rekonstrüksiyon: kişinin kendi dokusu (karın, sırt gibi bölgelerden) kullanılır; ameliyat daha kapsamlıdır.
Her yöntemin avantajı ve riskleri vardır; seçim vücut yapısı, ek hastalıklar ve beklentiye göre yapılır.
İyi huylu meme hastalıklarında cerrahi
Memedeki kitlelerin büyük bölümü iyi huyludur; yine de her kitle uygun şekilde değerlendirilmelidir. Fibroadenom ve intraduktal papillom sık karşılaşılan örneklerdir. Fibroadenomların bir kısmı yalnızca izlenebilir; büyüyen, belirti veren ya da tanısı kesinleşmemiş olanlarda çıkarılması düşünülür.
İntraduktal papillomda, özellikle memebaşı akıntısı varsa, ilgili süt kanalıyla birlikte çıkarma önerilebilir. Uygun seçilmiş bazı fibroadenomlar için cerrahi dışı yöntemler de mevcuttur; ayrıntılar ameliyatsız fibroadenom tedavisi sayfasındadır. Karar öncesinde ultrason ve gerekirse biyopsi ile tanı netleştirilmelidir.
Ameliyat öncesi değerlendirme
Planlama ayrıntılı bir hekim muayenesi ve öykü almayla başlar: şikâyetler, aile öyküsü, geçirilmiş ameliyatlar ve kullanılan ilaçlar sorgulanır. Ardından mamografi, ultrason ve gerekli görülürse manyetik rezonans gibi görüntüleme yöntemleri uygulanır.
Şüpheli bir alan varsa biyopsi ile doku örneği alınır ve patolojik inceleme sonucuna göre tedavi yol haritası çizilir. Kanser tanısında hastalığın özellikleri, ameliyatın zamanı ve gerekebilecek ek tedaviler multidisipliner olarak tartışılır. Bu aşamada sorularınızı sormanız ve seçenekleri öğrenmeniz, kararın birlikte verilmesi açısından önemlidir. Değerlendirme için randevu alabilirsiniz.
Ameliyat sonrası süreç ve takip
Hastanede kalış süresi ve günlük yaşama dönüş zamanı, yapılan ameliyatın türüne göre değişir. Dren (sıvı boşaltan ince tüp), ağrı kontrolü, yara bakımı ve kol egzersizleri ilk dönemde sık konuşulan başlıklardır. Size verilecek yönergelere uymak iyileşmeyi destekler.
Patoloji raporu hazır olduğunda sonuçlar değerlendirilir; gerekirse radyoterapi, kemoterapi, hormon veya hedefe yönelik tedavi planlanır. Sonraki yıllarda düzenli muayene ve görüntüleme ile takip sürer. Ateş, belirgin kızarıklık, artan şişlik ya da yaradan akıntı gibi durumlarda gecikmeden ekibinizle iletişime geçin. Sorularınız için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.
Ameliyat yapılan hastane
Ameliyatlar, İstanbul'daki Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde de gerçekleştirilmektedir. Hastane hakkında güncel bilgi için kurumun kendi sitesine bakabilirsiniz.
