Periduktal mastit, emzirme dönemi dışında gelişen ve meme başının hemen arkasındaki süt kanallarının çevresini tutan bir iltihaptır. Hastalık meme başı bölgesinde başlar; kanalların çevresindeki dokuda iltihap gelişir, zamanla ağrılı bir şişlik, apse veya cilde açılan bir yol oluşabilir.
Sigara kullanımı bu tabloyla en güçlü biçimde ilişkilendirilen etkendir. Sigaranın meme başı arkasındaki kanallarda hasar yaptığı ve bölgeyi enfeksiyona yatkın hale getirdiği düşünülmektedir. Bu nedenle hastalık, emzirmeyle ilgili mastitten farklı bir mekanizma ve seyir gösterir; kadınlarda ve nadiren erkeklerde de görülebilir, sıklıkla orta yaş grubunda ortaya çıkar.
Başlangıçta antibiyotikle kontrol altına alınabilse de, tedaviden sonra aynı bölgede yeniden iltihap görülebilir; tekrarlayan olgularda cerrahi gündeme gelir. Bu sayfada belirtiler, tanı ve tedavi seçenekleri genel hatlarıyla özetlenmiştir. Bilgiler genel niteliktedir; kişisel değerlendirme için bir meme hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.
Belirtiler
Periduktal mastitte yakınmalar çoğunlukla meme başı ve areola çevresinde toplanır. Hastalar genellikle bu bölgede ağrılı, kızarık bir şişlik fark eder; yakınmalar belirli aralıklarla kaybolup yeniden ortaya çıkabilir.
- Meme başı çevresinde ağrı, kızarıklık ve ısı artışı
- Areola kenarında yerleşen, ele gelen hassas bir kitle
- Meme başında içe çekilme veya şekil değişikliği
- Meme başından kötü kokulu, koyu kıvamlı veya iltihaplı akıntı
- Areola çevresinde cilde açılan ve tekrar tekrar akan bir yol (fistül)
Ateş genellikle emzirme dönemi mastitindeki kadar belirgin değildir. Apse geliştiğinde şişlik büyür, ağrı artar ve bölge dalgalanma hissi verir. Aynı bölgede tekrarlayan şişlik veya akıntı, hastalığın bir önceki tedaviden sonra yinelediğini düşündürür.
Tanı
Tanıda hastanın yakınmalarının öyküsü, sigara kullanımı ve önceki benzer atakların sorgulanması önemlidir. Muayenede meme başı çevresindeki şişlik, kızarıklık, akıntı ve varsa fistül ağzı değerlendirilir.
Ultrason, kanallar çevresindeki iltihabı ve apse birikimini göstermek için en sık kullanılan yöntemdir; aynı zamanda boşaltma işlemine rehberlik eder. Hastanın yaşına ve bulgulara göre mamografi veya MR gibi ek görüntülemeler istenebilir.
- Apse veya akıntıdan alınan örnekte bakteri üretilerek uygun antibiyotik belirlenebilir.
- Genişlemiş süt kanalları (duktal ektazi) ultrasonda görülebilir ve bu bulgu hastalıkla birlikte bulunabilir.
- Görüntülemede kanser kuşkusu varsa ya da lezyon tedaviyle gerilemiyorsa, mutlaka biyopsi alınarak patolojik inceleme yapılır.
Meme başı çevresinde yinelemeli iltihabın nadiren başka hastalıklarla karışabilmesi nedeniyle, tedaviye yanıtsız her olguda ek tetkik düşünülmelidir.
Tedavi
Tedavi planı, iltihabın evresine ve apse bulunup bulunmadığına göre hekim tarafından belirlenir. Henüz apse yoksa çoğu olguda antibiyotik tedavisi ve ağrı kontrolü ile belirtiler gerileyebilir; ilaç seçimi ve süresi kişiye göre ayarlanır.
- Ultrasonda apse saptanırsa, boşaltma gerekir; küçük apseler iğne ile, büyük veya tekrarlayan apseler küçük bir kesiyle boşaltılabilir.
- Drenajdan sonra antibiyotik tedavisi sürdürülür, yara bakımı ve kontrol muayenesi planlanır.
- Sigaranın bırakılması, nüks riskini azaltmak açısından tedavinin önemli bir parçasıdır; bu konuda destek alınabilir.
- Tekrarlayan apse veya fistülü olan hastalarda, meme başı arkasındaki sorunlu süt kanallarının cerrahi olarak çıkarılması (kanal eksizyonu) önerilebilir.
Cerrahi yapılsa bile hastalık bir süre sonra yeniden ortaya çıkabilir. Bu nedenle sonuçlar, olası nüks ve meme başı görünümü ameliyat öncesinde hekimle ayrıntılı olarak konuşulmalı, tedavi sonrası düzenli takip yapılmalıdır.
Ameliyat seçenekleri ve cerrahi süreç hakkında ayrıntılı bilgi için Meme Cerrahisi sayfasına göz atabilirsiniz.
