Meme kanserleri iki ana gruba ayrılır. Noninvaziv ya da in situ (yayılma göstermeyen), invaziv (yayılma potansiyeline sahip) grup.
İnvazif Kanserler
Sütü memebaşından dışarı taşıyan meme kanallarını döşeyen hücrelerde gelişen duktal karsinom en sık rastlanan meme kanseri tipidir. Duktal karsinomun yayılma özelliği yoksa in situ formda, yayılma potansiyeli varsa invaziv formda olduğu bilinmektedir.
Süt üreten bezlerden (lobül) gelişen kanser lobüler karsinom olarak adlandırılır. Lobüler karsinom da yayılma özelliğine göre ikiye ayrılır. Yayılma özelliği yoksa in situ formda yayılma potansiyeli varsa invaziv formda olur.
İnflamatuvar meme kanseri, meme kanserinin en kötü ve hızlı seyreden tipidir. Memeyi tamamen saran memenin iltihabi hastalıklarıyla karışabilmektedir. Kitle belirtisi vermeden yaygın kızarıklık ve sertlikle seyreder. Antibiyotik tedavisine rağmen iyileşmeyen memenin iltihabi hastalıklarında mutlaka meme kanserinin akla getirilmesi ve biyopsi alınması gerekir.
Noninvaziv Kanserler
Yayılma göstermeyen (in situ) kanserler kendi arasında ‘duktal karsinoma in situ’ ve ‘lobüler karsinoma in situ’ olmak üzere yine iki gruba ayrılır. Özellikle 1980′li yıllardan sonra tarama mamografilerinin ön plana çıkmasıyla, daha çok vakanın teşhis edilebilmesi yayılma göstermeyen (in situ) kanserlerin, tüm meme biyopsileri içindeki görülme sıklığının yüzde 1.4′ten yüzde 10′lara, tüm meme kanserleri içindeki oranlarının da yüzde 5′ten yüzde 15′lere yükselmesine neden olmuştur.
Klasik lobüler karsinoma in situ: Her iki memede de 8-10 kat meme kanseri riskini artıran önemli bir bulgudur. Bu tür hastalara izlemin yanı sıra tamoksifen gibi koruyucu bazı ilaçlar verilebilir. Bununla birlikte koruyucu amaçlı olarak her iki meme dokusunu çıkartma (basit mastektomi) şeklinde cerrahi girişimler de tercih edilebilir. Beraberinde plastik cerrahi girişimlerle protez ve benzeri cerrahi rekonstrüktif işlemlerin yapılmasıyla kozmetik açıdan yüz güldürücü sonuçlar elde edilebilmektedir.
İn situ duktal kanserler (İSDK, intraduktal kanser): Çoğu kez muayenede kendini belli etmez.
Belirtisi; mamografide tespit edilen düzensiz ufak boyutlu kireçlenme bulgusu ve/veya (pleomorfik mikrokalsifikasyon) kanlı, şeffaf tek kanaldan memebaşı akıntısı şeklindedir. İSDK, normal hücrelerden yayılma potansiyeli olan (invaziv) kanser hücrelerine geçiş olarak kabul edilir. Kitle oluşturmadığı için, tel ile veya radyoaktif maddelerle işaretlenerek çıkarılıabilir. Eğer kanser, tek odaklı bir durumda ise etrafında yeterli temiz doku bırakılır. Geri kalan meme dokusuna radyoterapi (RT) uygulandığı zaman hastalık, klinik olarak iyi bir seyir gösterir. Eğer memede yaygın olarak bulunuyorsa, tüm meme dokusunun çıkarılması (basit mastektomi) gerekir ve bu durumda yüzde 100′e varan oranla tam iyileşme görülür. İSKD’de koltukaltı lenf bezlerinin tutulumuna nadir olarak rastlanır. Bu nedenle tüm memenin çıkarılacağı hastaların; daha kötü özellikler gösteren (yüksek gradlı vs.) bazı tiplerinde, koltukaltı lenf bezlerinde kanser hücrelerini tutması nedeniyle bekçi lenf bezlerini çıkarmak (sentinel lenf nodu biyopsisi) gerekebilir.
Belirtiler
Belirtiler tipe göre farklılık gösterir. İn situ duktal kanserler çoğu zaman hiçbir yakınma vermez; genellikle tarama mamografisinde küçük kireçlenme odakları olarak fark edilir, bazen tek kanaldan gelen kanlı ya da şeffaf memebaşı akıntısı görülebilir. İnvaziv kanserlerde ise ele gelen sert bir kitle en sık bulgudur.
Lobüler tipte belirgin bir kitle olmadan memede yaygın bir sertlik ya da kalınlaşma hissedilebilir. İnflamatuvar kanserde ise kısa sürede gelişen kızarıklık, sıcaklık ve şişlik öne çıkar; bu tablo iltihapla karışabilir. Antibiyotik tedavisine yanıt vermeyen bir meme iltihabı varsa vakit kaybetmeden meme hekimine başvurulmalıdır.
Tanı
Kanserin tipini belirleyen asıl inceleme patolojidir. Mamografi, ultrason ve gerektiğinde MR ile lezyonun yeri ve yaygınlığı değerlendirilir; ardından iğne biyopsisiyle doku örneği alınır. Kireçlenme odaklarında görüntüleme eşliğinde biyopsi uygulanabilir.
- Patoloji raporu kanserin in situ mu invaziv mi olduğunu, duktal ya da lobüler kökenli olup olmadığını ve derecesini (grad) gösterir.
- Östrojen ve progesteron reseptörleri ile HER2 durumu belirlenir; bunlar tedavi seçimini yönlendirir.
- İnvaziv kanserlerde koltukaltı lenf bezlerinin ve gerekirse diğer organların durumu ek incelemelerle araştırılır.
İnflamatuvar kanserden şüphelenildiğinde, kesin ayrım için deri ve memeden biyopsi alınması gerekir.
Tedavi
Tedavi, kanserin tipine ve evresine göre planlanır. İn situ duktal kanserde genellikle hastalıklı bölgenin sağlam doku payıyla çıkarılması ve ardından radyoterapi uygulanması, yaygın hastalıkta ise tüm meme dokusunun alınması gündeme gelebilir. Reseptör pozitifliğine göre hormonal tedavi de eklenebilir.
İnvaziv duktal ve lobüler kanserlerde cerrahi (meme koruyucu ameliyat ya da mastektomi, koltukaltı değerlendirmesi), radyoterapi, kemoterapi, hormonal ve hedefe yönelik tedaviler tümörün özelliklerine göre bir arada planlanır. İnflamatuvar kanserde genellikle önce ilaç tedavisi, ardından cerrahi ve radyoterapi uygulanır. Lobüler karsinoma in situ ise çoğunlukla yakın izlem ve risk azaltma seçenekleriyle ele alınır.
Her hastanın durumu farklı olduğundan uygun yaklaşım, hekiminizle yapılacak kişiye özel değerlendirmeyle belirlenir.
Ameliyat seçenekleri ve cerrahi süreç hakkında ayrıntılı bilgi için Meme Cerrahisi sayfasına göz atabilirsiniz.
