Meme Kanseri Nedeni, Belirtileri, Tanısı, Tarama, Tedavi ve Korunma Yöntemleri

Meme Kanseri - Prof. Dr. Müjgan Çalışkan Evren

Meme, her kadın için benlik imajının önemli bir kısmını oluşturması yanı sıra, cinselliği, sevgiyi ve annelik duygularını ifade etmektedir. Memede görülen kitlelerin %90’ı iyi huyludur; ancak şikâyetlere neden olması ve/veya ileride kansere dönüşme riski taşıması nedeniyle önemlidir.

Kadınların korkulu rüyası olan meme kanseri, sanayi ülkelerinde 10 kadından birinin yaşamın herhangi bir döneminde yakalandığı bir hastalıktır. Tüm meme kanserlerinin yaklaşık %1’i erkeklerde görülmektedir.

Erken tanı tüm kanserler için önemli olduğu gibi meme kanseri için hayat kurtarıcıdır. Meme kanserinin erken tanı konulduğunda tamamen tedavi edilebildiği unutulmamalıdır.

Meme Kanserinin Nedenleri

Meme kanserinin nedeni kesin olarak bilinmemektedir; fakat oluşumunda etkili olan bazı çevresel, genetik, hormonal, sosyobiyolojik ve psikolojik etkenler vardır. Ailesinde meme kanseri olan kişilerde kansere yakalanma ihtimali normalden daha yüksektir. Ayrıca daha önce meme ve yumurtalık kanseri geçirmiş kişilerde ve ailelerinde meme kanseri sıklığı daha fazladır. Meme kanseri ile ilgili bilinen risk faktörlerinden en önemlisi yaşın ilerlemesidir. 35 yaş üstü kadınlarda risk belirgin olarak artmaktadır. Meme kanseri için bugün bilinen diğer risk faktörleri adetlerin erken yaşta başlaması (12 yaş altı), geç yaşta menopoza giriş, menopoz sonrası kilo almak, uzun süreli doğum kontrol hapları ve/veya menopoz sonrası hormon kullanımı, ilk doğumu 30 yaş sonrasında yapmış olması, doğum yapmamış olması, geçirilmiş meme kanseri öyküsü, ailede meme kanseri öyküsü veya göğüs duvarına düşük doz radyasyona maruziyettir.

Meme Kanseri Belirtileri

En sık bulgu memede ele gelen kitle olup bu belirtiye ek olarak; meme başından kanlı akıntı, meme başında içeriğe doğru çekilme, meme başında veya cildinde yara, meme boyutunda değişiklik, meme cildinde çöküntü, ödem, yara, şişlik veya genişlemiş damarlar, koltuk altında ele gelen kitle, memede ağrı veya hassasiyet gözlenebilir.

Meme Kanseri Tanısı

Hastalığın tanısı günümüzde oldukça kolaydır. Hastalar öykü, fizik muayene, görüntüleme yöntemleri ve şüpheli kitlelere biyopsi yapılarak tanı almaktadır. Bu yüzden 40 yaşından itibaren ve risk altındaki kişiler daha erken yaşta mamografi ile takip edilir.

Meme Kanseri Taraması

Tarama, hiçbir şikayeti olmayan sağlıklı bireylerde olası kanseri ortaya çıkarmak için yapılan uygulamalardır. Meme kanseri Sağlık Bakanlığımızca tarama kapsamına alınan 3 kanserden birisidir (diğerleri kolon kanseri ve rahim ağzı kanseri).

Tarama amacıyla 20 yaşından itibaren her ay Kendi Kendine Meme Muayenesi (KKMM); 40-49 yaş aralığında aylık KKMM yanı sıra yıllık klinik muayene ve 2 yılda bir mamografi; 50-69 yaş aralığında ise aylık KKMM yanı sıra yıllık klinik muayene ve mamografi yapılmaktadır.

KKMM’nin amacı kadının kendi meme dokusunu daha iyi tanımasıdır. Meme kitlelerinin çoğu kadınların kendileri tarafından bulunduğu için kadınların KKMM ‘yi öğrenmeleri ve uygulamaları desteklenmelidir. KKMM adet gören kadınlar için adet bitiminden sonraki 2.-4. günler arasında yapılır.

Ayna karşısında asimetri açısından her iki meme gözlemlendikten sonra, memenin elle muayenesine ayakta durur pozisyonda başlanır. Sol meme muayenesi için sol kol başın üzerine kaldırılır. Sağ el orta üç parmağın iç yüzleri birbirine yapışık tutularak dairesel, dikey çizgilerle ve ışın tarzında meme sıvazlanarak muayene edilir. Aynı işlem sağ meme içinde tekrarlanır. Ardından, sırtüstü yatar pozisyona geçilerek muayene tekrarlanır. Her memenin en az 5 dakika muayene edilmesi gerekir. Ayrıca meme başı başparmak ve işaret parmağı arasında sıkılır, meme başı akıntısı araştırılır. Son olarak koltuk altı muayenesi yapılır.

Meme Kanseri Tedavisi

Meme kanserinin tedavisi diğer kanserlerde olduğu gibi birçok disiplinle beraber yapılır. Cerrahi olarak kitle ve çevre meme dokusunun çıkarılması hastaların çoğunda temel tedavi yöntemi olup Kemoterapi ve Radyoterapi gibi yardımcı uygulamalarla desteklenir. Gelişen teknikler ve teknoloji ile kanser tanısı daha erken konulmakta ve böylece memenin tamamını almadan sadece kanserli bölgenin çıkarılması ile başarılı sonuçlar alınabilmektedir. Ameliyat sonrası gerekli durumlarda plastik cerrahi tarafından hastanın kendi dokusundan ya da silikon protez ile eş zamanlı veya gecikmiş meme rekonstrüksiyonları yapılabilmektedir. Böylece hastaların ameliyat sonrasında komplikasyon riski (kolda lenfödem, psikolojik sorunlar gibi) düşük ve estetik açısından avantajlı en güncel tedavi yöntemini almaları sağlanmaktadır.

Meme Kanserinden Korunma

Çocukluk çağından itibaren düzenli fiziksel aktivite desteklenmelidir. Fiziksel aktivite ilk adet yaşının geciktirilmesi ve menopoz sonrası şişmanlığın önlenmesi açısından önemlidir. Meyve/sebze tüketilmesi ve yağ tercihinin zeytinyağından yana yapılması önerilmektedir. Emzirme dönemi en az 6 ay olmasına dikkat edilmeli ve uzun süreli hormon tedavisinden kaçınılmalıdır.